Co to jest Dyrektywa SUP Unii Europejskiej i czego dotyczy?

Dyrektywa Plastikowa SUP (The Single Use Plastics Directive), to potoczna nazwa Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 marca 2019 roku, w sprawie „Ograniczenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko”. Dyrektywa wprowadza zmiany idące w kierunku radykalnego ograniczenia w stosowaniu plastikowych artykułów jednorazowych do żywności, aż do całkowitego ich wyeliminowania do końca 2025 r.  

Dyrektywa SUP wprowadza istotne zmiany, idące w kierunku ograniczenia między innymi jednorazowych plastikowych kubków i pojemników do żywności, aż do całkowitego ich wyeliminowania. Ponadto Dyrektywa rekomenduje zmiany idące w kierunku, zapewnienia uczestnikom imprez masowych, alternatywę w postaci produktów wielokrotnego użytku.

Regulacje prawne w Polsce?

Dyrektywa Single-Use Plastics (SUP) została zaimplementowana w polskim prawodawstwie na mocy „Ustawy o zmianie ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej oraz niektórych innych ustaw” z dnia 14 kwietnia 2023 roku  Ustawa zwana potocznie „Ustawą Plastikową”, która weszła w życie z dniem 01 stycznia 2024.

Nowa Ustawa nakłada na przedsiębiorców nowe obowiązki, w tym miedzy innymi:

1. Obowiązek pobierania opłaty przez jednostki handlu detalicznego, handlu hurtowego lub jednostki gastronomiczne firmy cateringowe oraz vendingowe od użytkownika końcowego.
2. Obowiązek prowadzenia ewidencji i sprawozdawczości w zakresie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (przez jednostki handlowe, gastronomiczne, cateringowe oraz firmy vendingowe).
3. Obowiązek zapewnienia dostępności dla użytkownika końcowego alternatywnych opakowań wielokrotnego użytku lub wytworzonych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne.
4. Obowiązek uiszczania „podatku od plastiku” wynikający z pobieranych opłat konsumenckich, ewidencji i składanych sprawozdań w zakresie produktów jednorazowych z tworzyw sztucznych.

Co to jest podatek od plastiku (plasic tax)?

Od 1 stycznia 2021 r. w UE został wprowadzony „podatek od plastiku” w wysokości 0,80 EUR za kilogram tego materiału, który nie został poddany recyklingowi.

Kwota ta jest bezpośrednio zależna od ilości niezrecyklingowanych odpadów z plastiku w danym roku. Opłatę tę wnoszą rządy z budżetu krajów, czyli pieniędzy podatników – do kasy UE. 

Polska jest piątym największym płatnikiem w Unii Europejskiej. Im więcej wysyłamy plastikowych opakowań na wysypiska śmieci, tym więcej płacimy. Podatek od plastiku (plastic tax) płacą rządy państw za każdą tonę plastikowych opakowań, które nie trafią do recyklingu. Od 2021 roku Polska płaci corocznie do kasy UE ponad 1,7 mld zł !!!

Podatek od plastiku w Polsce?

Od 01 stycznia 2024 roku w Polsce obowiązuje podatek od plastiku i wynosi:

0,20 zł netto (0,25 zł brutto) od każdego plastikowego kubka jednorazowego, w tym kubka papierowego z plastikiem w środku,

0,25 zł netto (0,31 zł brutto) od każdego opakowania do żywności na wynos.

Co grozi przedsiębiorcom zanieprzestrzeganie nowych przepisów?

Nieprzestrzeganie wytycznych dyrektywy SUP i Ustawy Plastikowej w Polsce może wiązać się z poważnymi konsekwencjami dla przedsiębiorców. Mogą oni zostać obciążeni bardzo wysokimi karami finansowymi, za następujące naruszenia prawa, w szczególności między innymi:

1) za brak rejestracji w BDO – kara wynosi do 1.000.000,- zł

2) niepobierania wymaganych opłat za plastikowe kubki na napoje czy pojemniki na żywność, kara wynosi od 500,- zł do 20.000,- zł,

3) niewłaściwie prowadzona ewidencja jednorazowych kubków i opakowań na żywność z tworzyw sztucznych, brak lub fałszowanie obowiązkowych sprawozdań, kara wynosi od 10.000,- zł do 100.000,- zł

4) wprowadzanie w błąd konsumentów poprzez wprowadzenie do obrotu i promowanie kubków i opakowań jednorazowych do żywności z tworzyw sztucznych, jako produktów wielorazowych, kara wynosi od 10.000,- zł do 500.000,- zł!

5) wprowadzania w błąd konsumentów poprzez wprowadzenie do obrotu i promowanie kubków i opakowań do żywności z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych ze związkami przyspieszającymi jego rozkład (czyli po prostu “plastiku” ) jako ekologicznych kara wynosi od 10.000,- zł do 500.000,- zł

6) brak w ofercie przedsiębiorców alternatywnych produktów np. kubków wielorazowego użytku, kara wynosi od 10.000,- zł,

7) braku dofinansowania kampanii edukacyjnych na rzecz ochrony środowiska naturalnego, kara wynosi od 10.000,- zł,

Jakie instytucje są uprawnione do kontroli i nakładania kar na przedsiębiorców?

1) Do kontroli przedsiębiorców i nakładania kar, zależnie od naruszeń, są uprawnieni przedstawiciele Inspekcji Handlowej oraz Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Środowiska.

2) Uwaga – kary dla przedsiębiorców nie są jednorazowe, a przedsiębiorca może je otrzymywać regularnie.

Od kiedy całkowity zakaz stosowania jednorazowych kubków i pojemników do żywności? 

Państwa członkowskie UE muszą podjąć środki mające na celu zmniejszenie zużycia plastikowych produktów jednorazowego użytku o, co najmniej 25% do 2025 roku.

Wiele krajów UE już wprowadziło całkowity zakaz produkcji i sprzedaży jednorazowych plastikowych kubków do napojów, kolejne kraje wprowadzają lub zamierzają wprowadzić takie ograniczenia jeszcze w tym roku. Polska należy do grupy krajów mających największe opóźnienia w tym zakresie.

Całkowity zakaz stosowania jednorazowych kubków i pojemników do żywności w krajach UE nastąpi od końca 2025 roku